Zestawienie dochodów i wydatków ma odpowiedzieć na jedno pytanie: jak wygląda miesiąc przy liczbach, które dziś można sprawdzić? Przed emeryturą część danych będzie prognozą. Po rozpoczęciu pobierania świadczenia można oprzeć się na rzeczywistych wpływach. Tych dwóch sytuacji nie należy mieszać.
Wariant przed emeryturą
Zapisz prognozowaną miesięczną kwotę świadczenia, datę obliczenia, wybrany moment przejścia na emeryturę i pozostałe ważne założenia. Oficjalny kalkulator emerytalny ZUS podkreśla, że wynik jest prognozą, nie faktyczną kwotą świadczenia. Zależy między innymi od danych wpisanych przez użytkownika i założeń dotyczących przyszłych lat.
Kalkulator ZUS podaje miesięczną prognozę brutto na moment przejścia na emeryturę i uwzględnia założenia dotyczące przyszłej inflacji. Do porównania z dzisiejszymi wydatkami potrzebujesz kwoty netto przeliczonej na dzisiejszą siłę nabywczą. Samo odjęcie podatku i składki zdrowotnej nie ujednolica poziomu cen.
Zapisz założenia przeliczenia brutto na netto oraz zmiany cen do wybranej daty. Przyszłą kwotę netto podziel przez skumulowany wskaźnik wzrostu cen; przy stałej rocznej inflacji oznaczonej i, przez n lat jest to (1 + i)^n. Stopa i w tym wzorze jest ułamkiem, np. 3% to 0,03. To scenariusz, ponieważ przyszłe ceny i zasady potrąceń nie są znane. Arkusz ma pola na te dane. Jeśli nie potrafisz wykonać przeliczenia, oznacz różnicę jako nieustaloną i zapisz brakującą informację.
Wariant przy pobieraniu świadczenia
Użyj rzeczywistych wpływów z zakończonego miesiąca: świadczenia po potrąceniach, dochodu z pracy, świadczeń dodatkowych lub innych powtarzalnych źródeł. Każde źródło zapisz w osobnym wierszu oraz dodaj datę.
W tym wariancie domyślnym krokiem nie jest kalkulator przyszłej emerytury. Bardziej użyteczne jest zestawienie obecnych dochodów z obecnymi wydatkami oraz zaznaczenie pozycji, które zmieniają się w ciągu roku.
Zbierz wydatki w tej samej skali
Podziel wydatki na miesięczne i okresowe. W scenariuszu przyszłego budżetu koszt roczny przelicz na średnią miesięczną, dzieląc go przez 12, i zachowaj termin płatności. Przy analizie zakończonego miesiąca wpisz faktycznie zapłacone kwoty; planowane rezerwy na kolejne koszty okresowe zapisz osobno. Tej samej opłaty nie licz zarazem w całości i jako średniej. Uwzględnij mieszkanie, żywność, leki i opiekę, transport, wymagane spłaty oraz inne stałe zobowiązania.
Fikcyjny przykład przed emeryturą: zakładamy, że prognozowany miesięczny dochód netto, już przeliczony na dzisiejszą siłę nabywczą, wynosi 3300 zł. Niezbędne wydatki planowanego miesiąca, także w dzisiejszych cenach, to 3800 zł. Różnica wynosi minus 500 zł miesięcznie w dzisiejszej sile nabywczej. To niedobór w tym scenariuszu, nie „luka emerytalna” na całe życie: dochody, wydatki i założenia mogą się zmienić. Bez ujednolicenia poziomu cen nie obliczalibyśmy różnicy.
Zapisz źródło, datę i niepewność
Przy każdej liczbie oznacz:
- źródło: wyciąg, decyzja, prognoza, rachunek lub własny szacunek;
- datę, której dotyczy;
- podstawę źródłową brutto lub netto oraz przyjęte przeliczenie na netto;
- poziom cen: z jakiej daty, oraz założenia przeliczenia siły nabywczej;
- częstotliwość: miesiąc, kwartał lub rok;
- pytanie wymagające wyjaśnienia.
Dzięki temu przy następnym przeglądzie wiadomo, które wartości zaktualizować. Sama różnica między dochodami i wydatkami nie wskazuje konkretnego produktu ani decyzji inwestycyjnej.
Checklista dochodów i wydatków zawiera oba warianty. Jeśli jesteś przed emeryturą i potrzebujesz prognozy, użyj także instrukcji ZUS.
Źródła
- ZUS, kalkulator emerytalny — prognozowana emerytura (serwis zewnętrzny, nowa karta): Oficjalne narzędzie i objaśnienie, że wynik jest prognozą brutto opartą na danych oraz założeniach.
Co dalej?
Zapisz dochody i wydatki miesięcznie netto, w tym samym poziomie cen. Bez przeliczenia pozostaw różnicę jako nieustaloną.
Porównaj miesięczne kwoty netto w tych samych cenach