Lokata terminowa jest depozytem bankowym: powierzasz bankowi określoną kwotę na umówiony czas. Bank zobowiązuje się zwrócić pieniądze i naliczyć odsetki według warunków umowy. Termin może pasować do planowanego wydatku, ale trzeba również sprawdzić, co stanie się, jeśli pieniądze będą potrzebne wcześniej.
Na początek: sprawdź, jak naliczane są odsetki, co otrzymasz przy wcześniejszym zerwaniu i jaki system chroni depozyt. W przeglądzie możliwości zestawisz te pytania z podstawami obligacji i akcji.
Jak działa oprocentowanie
Zapis „w skali roku” opisuje roczne tempo naliczania odsetek. Nie oznacza, że taki sam procent wpłaty otrzymasz za trzy albo sześć miesięcy. Znaczenie mają długość lokaty, sposób liczenia dni i termin dopisywania odsetek.
Oprocentowanie może być stałe przez cały okres albo zmieniać się według zasad umowy. Sprawdź również, czy podana stawka dotyczy całej kwoty. Warunkiem mogą być nowe środki, określony przedział wpłaty lub dodatkowy rachunek. Zasady automatycznego odnowienia mogą przewidywać inną stawkę w kolejnym okresie. Te różnice opisuje poradnik KNF o ryzyku stopy procentowej.
Skąd bierze się zarobek: fikcyjny przykład
Załóżmy, że Marta odkłada 4000 zł na pół roku. W naszym wymyślonym przykładzie oprocentowanie jest stałe i wynosi 4% rocznie, odsetki są wypłacane na koniec, a lokata nie ma opłat. Dla prostego rachunku przyjmujemy dokładnie połowę roku, bez kapitalizacji w trakcie.
Odsetki brutto wyniosą: 4000 zł × 4% × 1/2 = 80 zł. Przy podatku 19% od odsetek pozostaje 64,80 zł. Marta otrzyma 4064,80 zł. Stawka podatku odpowiada zasadom opisanym przez Ministerstwo Finansów; pozostałe liczby są wyłącznie założeniami ćwiczenia.
Rzeczywisty wynik może nieznacznie różnić się przez liczbę dni i zasady zaokrąglania. Najłatwiej porównywać kwotę odsetek po podatku dla tej samej wpłaty i tego samego okresu.
Co można stracić
Nawet gdy saldo rośnie, siła nabywcza może maleć. Przyjmijmy dodatkowo, że koszyk potrzebnych Marcie zakupów drożeje w tym półroczu z 4000 zł do 4080 zł. Po lokacie brakuje jej 15,20 zł do zakupu tego samego koszyka. Jest nominalnie na plusie, ale pieniądze wystarczają na mniej.
Osobną sprawą jest ryzyko banku. Depozyty objęte systemem BFG są chronione do określonego limitu, z ustawowymi warunkami i wyłączeniami. Środki jednej osoby na różnych rachunkach w tym samym banku są sumowane; osobna lokata nie tworzy nowego limitu. Szczegóły wyjaśnia BFG.
Sprawdź, kto prawnie przyjmuje depozyt i jaki system ochrony go obejmuje. Oddział banku z innego państwa UE podlega zasadniczo systemowi kraju siedziby banku. Odpowiedzi BFG pomagają ustalić tę różnicę. Ochrona depozytu nie wyrównuje utraty siły nabywczej przez inflację.
Dostęp przed terminem
Zerwanie lokaty często oznacza utratę części albo całości odsetek. Warunki określają też sposób złożenia dyspozycji i termin udostępnienia pieniędzy.
W przykładzie Marty przyjmijmy, że zerwanie po dwóch miesiącach oznacza zwrot 4000 zł bez odsetek i bez dodatkowej opłaty. Taki wynik wynika z założonej umowy. W innej umowie trzeba sprawdzić go od początku. Zapisz też, czy zakończenie lokaty powoduje przelew na rachunek, czy automatyczne odnowienie.
Koszty i podatki
Sprawdź koszt rachunku lub usług wymaganych do uzyskania oprocentowania. Dopisz ewentualne opłaty za wypłatę lub przelew. Przy zwykłej krajowej lokacie konsumenckiej bank co do zasady potrąca podatek od odsetek; szczególne konstrukcje i sytuacje mogą mieć inne zasady rozliczenia. Ochrona kapitału oraz opłacalność to dwa osobne pola porównania.
Jedno ćwiczenie przed decyzją
W karcie porównania rozpisz dwa scenariusze dla tej samej kwoty: zakończenie lokaty zgodnie z planem i wcześniejsze zerwanie. Wpisz kwotę po podatku, wszystkie koszty, czas wypłaty oraz właściwy system gwarancji. Gdy czegoś nie znajdziesz, zapisz pytanie do wyjaśnienia.
Potem wróć do celu i zasad porównywania oraz sprawdź koszty, podatki, ryzyko i dostęp.
Źródła
- KNF — Ryzyko stopy procentowej dla klientów instytucji finansowych (serwis zewnętrzny, nowa karta): Warunki oprocentowania, odnawianie i wcześniejsze zerwanie lokaty.
- BFG — Wysokość gwarancji (serwis zewnętrzny, nowa karta): Limit ochrony i sumowanie środków jednej osoby w danej instytucji.
- BFG — Najczęstsze pytania i odpowiedzi (serwis zewnętrzny, nowa karta): Zakres ochrony i system gwarancji właściwy dla instytucji.
- Ministerstwo Finansów — Stawki i limity PIT (serwis zewnętrzny, nowa karta): Opodatkowanie odsetek od lokat.
Co dalej?
Zapisz kwotę po podatku na koniec lokaty i kwotę dostępną przy wcześniejszym zerwaniu.
Porównaj warunki lokaty w czterech polach