Saldo po zakończeniu oszczędzania nie odpowiada jeszcze na pytanie, czy wzrosła siła nabywcza pieniędzy. Trzeba oddzielić trzy etapy: naliczone odsetki, podatek od odsetek oraz zmianę poziomu cen w tym samym okresie.
Założenia przykładu
Przyjmijmy dla prostoty:
- kwota początkowa: 10 000 zł;
- okres: jeden rok;
- oprocentowanie: 4% w skali roku;
- brak dodatkowych wpłat, opłat i wcześniejszej wypłaty;
- podatek od odsetek: 19%;
- wzrost cen w tym samym okresie: 3%.
Oprocentowanie i inflacja są wyłącznie założeniami do obliczenia. Nie są aktualną ofertą ani prognozą. Stawkę podatku trzeba zawsze potwierdzić dla konkretnego rozwiązania i aktualnych przepisów.
Krok 1: odsetki brutto
Odsetki przed podatkiem wynoszą:
10 000 zł × 4% = 400 zł.
Nominalna kwota przed podatkiem to 10 400 zł. Słowo „nominalna” oznacza, że mówimy o liczbie złotych, jeszcze bez porównania z cenami.
Krok 2: podatek i saldo po podatku
Przy założonej stawce 19% podatek od 400 zł odsetek wynosi:
400 zł × 19% = 76 zł.
Odsetki po podatku to 324 zł, a saldo końcowe 10 324 zł. Nominalny przyrost po podatku wynosi więc 3,24% kwoty początkowej.
Krok 3: siła nabywcza
Jeśli ceny w tym samym czasie wzrosły o 3%, dzielimy saldo przez 1,03:
10 324 zł ÷ 1,03 ≈ 10 023 zł.
Oznacza to, że końcowe saldo ma w przybliżeniu taką siłę nabywczą jak 10 023 zł na początku okresu. W tym przykładzie realny wynik jest lekko dodatni, około 23 zł. Proste odejmowanie 3,24% − 3% daje podobny szacunek, ale dzielenie przez wskaźnik cen jest dokładniejsze.
Czego ten przykład nie pokazuje
Rzeczywisty wynik może zmienić się przez kapitalizację częstszą niż roczna, zaokrąglenia podatku, dodatkowe wpłaty, opłaty, zmienną stopę, moment wpłat i warunki wcześniejszej wypłaty. Ogólny wskaźnik cen także może różnić się od zmiany kosztu Twojego koszyka.
Dlatego opis wyniku powinien zawsze zawierać założenia, okres i informację, czy kwota jest przed czy po podatku. „4% zysku” bez tych danych nie wystarcza do porównania.
Porównaj dwa scenariusze
W kalkulatorze regularnego oszczędzania wpisz jeden zestaw wpłat, czasu i stopy. Zapisz wynik nominalny oraz realną wartość. Następnie zmień wyłącznie inflację i porównaj, które pola się zmieniły. Dzięki temu zobaczysz wpływ jednego założenia bez mieszania go ze zmianą wpłat lub czasu.
Źródła
- Ministerstwo Finansów, stawki i limity PIT (serwis zewnętrzny, nowa karta): Aktualna stawka zryczałtowanego podatku od niektórych przychodów z kapitałów pieniężnych, w tym odsetek od lokat.
- GUS, bieżące wskaźniki cen (serwis zewnętrzny, nowa karta): Oficjalne dane potrzebne do porównania zmiany cen w tym samym okresie.
Co dalej?
W kalkulatorze zachowaj wpłaty, czas i stopę, a zmień wyłącznie założenie inflacji.
Porównaj wynik nominalny i realny