Procent składany działa wtedy, gdy naliczony wynik zostaje dopisany do kapitału i bierze udział w kolejnych obliczeniach. Podstawa naliczania rośnie więc nie tylko dzięki nowym wpłatom, lecz także dzięki pozostawionym odsetkom.
Dwa lata na prostym przykładzie
Załóżmy jednorazową kwotę 1000 zł, oprocentowanie 5% rocznie i kapitalizację raz w roku. Pomijamy podatek, inflację i opłaty, aby pokazać sam mechanizm.
Po pierwszym roku odsetki wynoszą 50 zł, więc saldo to 1050 zł. W drugim roku 5% liczy się już od 1050 zł. Odsetki wynoszą 52,50 zł, a saldo 1102,50 zł.
Łączne odsetki to 102,50 zł. Przy prostym naliczaniu wyłącznie od początkowych 1000 zł byłoby to 100 zł. Różnica 2,50 zł pochodzi z odsetek naliczonych od wcześniejszych odsetek.
Wpłaty i odsetki to różne części wyniku
Przy regularnym odkładaniu saldo końcowe składa się z:
- kwoty początkowej;
- sumy kolejnych własnych wpłat;
- odsetek lub innego wyniku;
- pomniejszeń, takich jak podatek i opłaty, jeśli dotyczą danego rozwiązania.
Porównując scenariusze, zapisuj sumę własnych wpłat osobno. Wyższe saldo może wynikać głównie z tego, że wpłacono więcej, a nie z samej kapitalizacji.
Co zmienia czas
Każdy kolejny okres daje szansę na naliczenie wyniku od większej podstawy. Efekt jest początkowo niewielki i z czasem może rosnąć. Nie oznacza to jednak, że sam czas gwarantuje zysk. Rzeczywista stopa może się zmieniać, mogą pojawić się straty, opłaty, podatek i inflacja.
Znaczenie ma również moment wpłaty. Pieniądze wpłacone wcześniej pozostają w modelu dłużej niż wpłacone pod koniec okresu. Kalkulator stosuje określoną częstotliwość wpłat i kapitalizacji, dlatego przed interpretacją wyniku przeczytaj jego założenia.
Granice modelu
Stała stopa przez wiele lat jest wygodnym założeniem do porównania, ale nie obietnicą realnego produktu. Kalkulator nie przewidzi zmian oprocentowania, przerw we wpłatach, kosztów wszystkich rozwiązań ani przyszłej inflacji. Wynik służy do sprawdzenia zależności „co się zmieni, jeśli…”.
Nie używaj jednego wyniku jako prognozy. Zamiast tego policz wariant ostrożniejszy i wariant z innym czasem. Sprawdź też, czy środki są dostępne wtedy, gdy mogą być potrzebne.
Wykonaj porównanie
W kalkulatorze ustaw miesięczną wpłatę, przykładową roczną stopę, liczbę lat i inflację. Policz wynik dla pięciu lat, a potem zmień tylko okres na dziesięć lat. Zapisz w obu wariantach sumę własnych wpłat i pozostałą część wyniku. Porównanie pokaże jednocześnie dłuższe naliczanie odsetek i większą liczbę wpłat; odczytuj te części osobno. Narzędzie nie ma pola kwoty początkowej i nie symuluje przerw.
Co dalej?
Oblicz dwa scenariusze różniące się wyłącznie czasem i porównaj sumę wpłat z odsetkami.
Porównaj dwa okresy w kalkulatorze